Michał Kobusiewicz urodził się 8 października 1939 roku w Radomsku w rodzinie ziemiańskiej. Jego ojciec, Aleksander, podporucznik rezerwy Wojska Polskiego, został zamordowany w Katyniu, matka, Jadwiga, wychowując syna, przez długie lata pracowała w służbach rolniczych. Jubilat od 1950 roku mieszka w Poznaniu, gdzie ukończył szkołę podstawową, a w 1957 roku Liceum Ogólnokształcące im. Karola Marcinkowskiego. W tym samym roku został przyjęty na studia na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, które ukończył w 1962 roku, uzyskując stopień magistra archeologii na podstawie pracy pt. Stanowisko z końca paleolitu i początków mezolitu w Poznaniu-Starołęce, napisanej pod kierunkiem prof. dr. Wojciecha Kocki, ówczesnego kierownika Katedry Archeologii UAM. Stopień doktora nauk humanistycznych Michał Kobusiewicz uzyskał na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w 1968 roku na podstawie pracy pt. Paleolit schyłkowy i mezolit w środkowo-zachodniej części Niziny Wielkopolskiej; promotorem jej był prof. dr hab. Waldemar Chmielewski z Uniwersytetu Warszawskiego, a jej recenzentami byli prof. dr Kazimierz Żurowski z Uniwersytetu im. Mikołaja Kopernika w Toruniu i prof. dr Zdzisław A. Rajewski z Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie. W 1975 roku Michał Kobusiewicz uzyskał stopień doktora habilitowanego nauk humanistycznych w zakresie archeologii w ówczesnym Instytucie Historii Kultury Materialnej Polskiej Akademii Nauk (obecny Instytut Archeologii i Etnologii) na podstawie rozprawy Pradzieje północno-wschodniej Afryki między 16. a 5. tysiącleciem p.n.e. Recenzentami tej pracy byli prof. dr hab. Janusz K. Kozłowski z Uniwersytetu Jagiellońskiego, prof. dr hab. Waldemar Chmielewski z Uniwersytetu Warszawskiego i prof. dr hab. Romuald Schild z Polskiej Akademii Nauk w Warszawie. W 1992 r. Michał Kobusiewicz uzyskał tytuł profesora nauk humanistycznych nadany przez Prezydenta Lecha Wałęsę.
          Jubilat należy do grona tych archeologów, którzy dobrze poznali specyfikę pracy muzealnej. Będąc bowiem jeszcze studentem II roku, od l lutego 1959 roku zaczął pracować w Muzeum Archeologicznym w Poznaniu kierowanym wówczas przez doc. dr. Bogdana Kostrzewskiego. Przez wiele lat, aż do momentu przejścia do pracy w Polskiej Akademii Nauk w 1965 roku opiekował się magazynem muzealiów z epoki kamienia. Była to doskonała sposobność poznania materiałów źródłowych z tej epoki. Równie ważnym w tym okresie był jego udział w badaniach terenowych prowadzonych przez prof. Stefana Krukowskiego z Warszawy na stanowiskach paleolitycznych i mezolitycznych w środkowej Polsce, a także w badaniach wykopaliskowych w jaskiniach ojcowskich prowadzonych przez Stanisława Kowalskiego z Muzeum Archeologicznego w Krakowie, w czasie których dobrze poznał metodę badań wykopaliskowych na tego typu stanowiskach. Nowe doświadczenia mógł wykorzystać w tym okresie w badaniach terenowych prowadzonych razem z autorem tego szkicu w dolinie dolnej Noteci, na odcinku pomiędzy Piłą a Krzyżem. Swego rodzaju podsumowaniem tych badań stała się sesja naukowa zorganizowana przez Muzeum Regionalne w Trzciance Lubuskiej w 1965 roku.
          1 lipca 1965 roku Michał Kobusiewicz podjął pracę w ówczesnym Zakładzie Archeologii Wielkopolski i Pomorza Instytutu Historii Kultury Materialnej PAN w Poznaniu. Wkrótce potem doszło do bardzo ważnego momentu w rozwoju naukowym tego młodego wówczas archeologa: w początkach 1967 roku wziął on po raz pierwszy udział w badaniach wykopaliskowych nad Nilem, w Sudanie, prowadzonych przez zespół Combined Prehistoric Expedition. Zespół ten, działający do dnia dzisiejszego pod kierunkiem prof. Freda Wendorfa z Southern Methodist University w Dallas (Teksas) i prof. dr. hab. Romualda Schilda z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN w Warszawie, gromadzi wybitnych specjalistów zajmujących się epoką kamienia tej części Afryki. Najpoważniejszą rolę odgrywają w nim badacze amerykańscy i polscy. Od tego momentu Jubilat zaczął koncentrować swą uwagę także na zagadnieniach schyłku epoki kamienia w Sudanie i Egipcie. Brał wówczas udział w badaniach terenowych nad Atbarą i środkowym Nilem w Sudanie oraz w Oazie Fajum i Wadi Kubbaniya w Egipcie. Podsumowaniem pierwszego etapu jego studiów nad późnym paleolitem i mezolitem północno-wschodniej Afryki była jego praca habilitacyjna. Doskonałą okazją do poznania problematyki prahistorii Bliskiego Wschodu stał się w 1970 roku udział profesora Michała Kobusiewicza w długim sezonie badań wykopaliskowych znanego jaskiniowego stanowiska środkowopaleolitycznego w Nahr Ibrahim w Libanie, kierowanych przez Ralpha Sołeckiego z Columbia University w Nowym Jorku.
          W 1982 roku profesor Michał Kobusiewicz został kierownikiem Zakładu Archeologii Wielkopolski i Pomorza Instytutu Historii Kultury Materialnej PAN (obecny Oddział Poznański Instytutu Archeologii i Etnologii PAN). Jednak obowiązki administracyjne nie przeszkodziły mu dynamicznie rozwijać swej pracy naukowej. W ostatnim dwudziestoleciu prowadził badania wykopaliskowe w Wielkopolsce, północno-wschodniej Afryce, w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej. Jeżeli chodzi o Wielkopolskę, to na szczególne wyróżnienie zasługuje odkrycie w jej zachodniej części bogatego osadnictwa ze schyłku paleolitu, będącego pozostałością grup łowców reniferów, a także osadnictwa paraneolitycznego. Nadal brał udział w badaniach Combined Prehistoric Expedition na Pustyni Zachodniej w Egipcie, a także w polskich badaniach wykopaliskowych na stanowisku neolitycznym w Kadero koło Chartumu, kierowanych przez autora tego szkicu. W tym ostatnim projekcie badawczym, realizowanym przez archeologów z Poznania a organizowanym przez Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego i Muzeum Archeologiczne w Poznaniu, Jubilat jest odpowiedzialny za zbadanie i opracowanie materiałów krzemiennych i kamiennych. Niewątpliwie ważny był także udział profesora Michała Kobusiewicza w amerykańskich badaniach wykopaliskowych na dynastycznym stanowisku Kom el-Hisn, w zachodniej Delcie Nilu, i w niemieckich badaniach cmentarzyska predynastycznego w Minshat Abu Omar, we wschodniej Delcie. We wszystkich tych projektach badawczych był on odpowiedzialny zarówno za eksplorację określonego odcinka stanowiska jak i za opracowanie materiałów krzemiennych i kamiennych. W 1999 roku Michał Kobusiewicz przeprowadził rekonesans archeologiczny w Botswanie. Dalszemu rozwojowi badań archeologicznych Afryki w Poznaniu będzie niewątpliwie sprzyjało utworzenie pracowni archeologii Afryki w strukturze kierowanego przez niego Oddziału Instytutu Archeologii i Etnologii PAN.
          Godne szczególnego podkreślenia są zasługi profesora Michała Kobusiewicza w opracowaniu programu i realizacji polsko-amerykańskiego projektu, który przewiduje badania porównawcze rozwoju kulturowego społeczności łowiecko-zbierackich w epoce kamienia na Niżu Środkowoeuropejskim i na preriach Środkowego Zachodu USA. Partnerem placówki poznańskiej jest Iowa State University w Ames, w stanie Iowa, a kierownictwo projektu spoczywa w rękach Jubilata i profesora R. F. Bowera z Ames. Ten transatlantycki, unikatowy w skali światowej projekt badawczy, jest kontynuowany.
          Działalność profesora Michała Kobusiewicza to także przygotowywanie młodych adeptów archeologii, którzy często brali razem z nim udział w badaniach terenowych w Wielkopolsce, Afryce i Ameryce Północnej. Jubilat był promotorem trzech prac doktorskich i recenzentem kilkunastu prac habilitacyjnych i doktorskich oraz opiekunem licznych prac magisterskich. Od wielu już lat jest zatrudniony w Instytucie Prahistorii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, prowadząc tam wykłady z zakresu archeologii epoki kamienia środkowej Europy oraz północno-wschodniej Afryki i strefy śródziemnomorskiej. Jest członkiem wielu znanych naukowych organizacji międzynarodowych i krajowych. Jest współautorem sukcesu sześciu kolejnych sympozjów międzynarodowych na temat schyłku pradziejów północno-wschodniej Afryki, które odbywają się cyklicznie w Poznaniu od 1980 roku. Od wielu lat przewodniczy Radzie Muzeum Archeologicznego w Poznaniu.

          Profesor Michał Kobusiewicz jest szczerym przyjacielem Muzeum Archeologicznego w Poznaniu. Z okazji jubileuszu czterdziestolecia Jego pracy naukowej pragnę w imieniu wszystkich pracowników Muzeum i własnym złożyć Mu serdeczne życzenia dalszych sukcesów naukowych i wszelkiej pomyślności.






FONTES ARCHAEOLOGICI POSNANIENSES 2001, t. 39, s. 5-8
(tom poświęcony profesorowi Michałowi Kobusiewiczowi w czterdziestolecie pracy naukowej)